توتال، قراردادهای جدید، افزایش تولید نفت و گاز و خیانت به نسل‌های آینده

[ad_1]

خطب شکن: عظیم شکرخواه/ از گذشته‌های دور، انسان با نفت آشنا بوده است و از آن استفاده‌هایی کرده است. اما چیزی که سرآغاز تحول در استفاده از نفت و توجه به آن به عنوان یکی از منابع بزرگ انرژی شد و تولید صنعتی آن را به سر زبان‌ها انداخت، کشف سیلیمین، استاد شیمی دانشگاه ییل بود که تقطیر نفت خامی که از زمین می‌جوشد، می‌تواند ماده مناسبی برای سوخت روغن چراغ باشد.

بعد از آن به تدریج هر جا اثری از نفت پیدا شد، مزدوران و سرمایه داران نیز به آن جا راه یافتند تا از این منابع منفعت ببرند. در ایران نیز نخستین بار چاهی در مسجد سلیمان به نفت رسید. این چاه در پنجم خرداد ۱۲۸۷ در عمق ۳۶۰ متری استخراج نفت را آغاز کرد تا نقطه عطفی در تاریخ ایران شود…

موهبت الهی، بلای زمینی

رویدادهای تاریخ یکصد سال گذشته ایران، بدون شک ارتباطی عمیق با نفت دارد. این ماده سیاه نقشی حساس در سرنوشت اقتصادی ایران داشته است، اما مدیریت ضعیف و ناکارآمد در طول دهه‌های مختلف موجب شده اثرات منفی آن بسیار بیشتر از اثرات مثبت و سازنده نفت باشد به طوری که این موهبت الهی، بلایی زمینی برای ایران شده است.

نقشه راه

مثل تمام مسائل راهبردی کشور، برای نفت و گاز نیز چشم انداز و افقی ترسیم شده است. بدین ترتیب بر اساس اسناد بالادستی، مهم ترین متغیرهای افق نفت و گاز ایران در چشم انداز ۱۴۰۴ عبارتند از:

۱) نخستین تولید کننده مواد و کالاهای پتروشیمی در منطقه از نظر ارزش؛

۲) دومین تولیدکننده نفت در اوپک با در اختیار داشتن ظرفیت ۷ درصد تولید نفت جهان؛

۳) سومین تولیدکننده گاز طبیعی در دنیا با سهم ۱۰ درصدی در تجارت گاز جهان.

به گفته مسئولان نفتی تا سال ۱۳۹۴ باید این اهداف میانی به دست می‌آمد:

۱) ایجاد ظرفیت تولید روزانه ۵/۵ میلیون بشکه نفت خام در پایان برنامه چهارم توسعه (۱۳۸۸) و ۷ میلیون بشکه در سال ۱۳۹۴؛

۲) تولید روزانه ۹۰۰ میلیون متر مکعب گاز طبیعی در سال ۱۳۹۴؛

۳) ۲۰ میلیارد دلار درآمد سرانه از محل تولیدات مواد پتروشیمی در سال ۹۴ به همراه توسعه صنایع پتروشیمی مصرف کننده مشتقات گاز به عنوان خوراک؛

۴) توجه خاص به صنایع انرژی بر با پیش بینی مصرف دستکم صد میلیون متر مکفب گاز در روز با هدف دستیابی به ارزش افزوده؛

۵) جذب سرمایه گذاری خارجی در حد ۱۰۰ میلیارد دلار در مجموعه صنعت نفت و گاز کشور تا سال ۹۴؛

۶) افزایش ظرفیت پالایش کشور به میزان حدود یک میلیون بشکه در روز با تاکید بر پالایش میعانات گازی و نفت بسیار سنگین که طی آن مجموع ظرفیت پالایش کشور به ۲/۳ میلیون بشکه خواهد رسید.

جایگاه ایران در بازار جهانی نفت

با استفاده از ظرفیت‌ها و عملکردهای کشور می‌توان جایگاه ایران را در نفت جهان به دست آورد. ایران هم از لحاظ تولید و مصرف و هم از لحاظ ذخایر، فاصله‌ی بسیاری با بازیگران عمده‌ی نفت جهان دارد. با توجه به رشد کند سرمایه گذاری در نفت و گاز ایران و ناتوانی کشور در جذب سرمایه‌های خارجی، به نظر می‌رسد انتظار تحول عمده در صنعت نفت و گاز ایران نامعقول است. هر چند در بخش گاز به نظر می‌رسد رشد سریع تر باشد ولی با توجه به همان سرعت کم رشد، باز هم توقع تغییر ناگهانی و شگرفی در آن نمی‌رود.

در ضمن حجم سرمایه گذاری‌های خارجی و پیش بینی‌های مربوط به آن نیز بسیار خوشبینانه به نظر می‌رسد. عملکرد بخش نفت و گاز هم نسبت به پیش بینی‌ها امیدوارکننده نیست.

توتال کجای صنعت نفت ایران است؟

اخیرا قراردادی که از سوی وزارت نفت با شرکت فرانسوی توتال امضا شد، حرف و حدیث‌های بسیاری را به دنبال داشت و انتقادهای بسیاری در مورد متن قرارداد یا اثراتی که این توافق برای صنعت نفت ایران به دنبال خواهد داشت مطرح شد.

با این وجود صرف نظر از بحث‌های کوتاه مدت، آن چه مهم است، ضعف مسئولان در درک مسائل بلندمدت و در نظر گرفتن منافع ملی کشور است. شکی نیست که منابع عظیم نفت و گاز ایران، بالاخره روزی تمام خواهند شد، از این رو باید حداکثر دقت را در بهره برداری از آن داشته باشیم. شاید افزایش بهره برداری از این ذخایر، به هر نحوی و با هر قیمتی که باشد، موجب سودی کوتاه مدت برای ایران شود، ولی در بلندمدت جز افسوس برای ایران در بر نخواهد داشت. ما در مقابل نسل‌های آینده مسئولیم و این منابع، به نسل‌های آینده هم تعلق دارد. نباید با تصمیماتی که بر پایه منافع زودگذر اتخاذ می‌شود، سرنوشت نسل‌های آینده را بازیچه قرار دهیم.

تقریبا ۸۰ درصد ذخایر نفتی ایران در ۸ میدان بزرگ نفتی است که سال‌هاست از آن‌ها استحصال نفت ادامه دارد، در این میادین شاهد افت فشار بوده ایم. این مسائل در شرایطی است که تولید نفت و گاز در ایران بیشتر بدون توجه به منافع ملی صورت می‌گیرد و اکثر برنامه ریزی‌ها با توجه به نیاز مصرف کنندگان و ایجاد رقابت با سایر تولیدکنندگان است که ما را از برنامه‌های اصولی دور می‌کند.

[ad_2]

لینک منبع